+48 32 781 80 15 drmasiuk@arkadiamed.com Arkadia-Med ul. 3-go Maja 22/1, Katowice

Stopa cukrzycowa leczenie

Cukrzyca jest uważana za globalną epidemię XXI wieku. Schorzenie to powoduje wiele komplikacji zdrowotnych, które najczęściej pojawiają się na skutek wieloletniego zawyżonego poziomu cukru we krwi. Jednym z nich jest stopa cukrzycowa, leczenie której jest procesem niezwykle trudnym i długotrwałym. Powikłanie to jest uznawane za jedno z najpoważniejszych, ponieważ w krótkim czasie może prowadzić do amputacji kończyny i ciężkiego inwalidztwa.

Przewlekłe i ostre powikłania cukrzycowe

Powikłania cukrzycy to zespół dolegliwości, które pojawiają się na skutek choroby cukrzycowej. Można je podzielić na powikłania:

  • ostre, które pojawiają się w wyniku zbyt niskiego lub zbyt wysokiego poziomu cukru we krwi,
  • przewlekłe, które są rezultatem długotrwałego utrzymywania się podwyższonego poziomu cukru.

Ostre powikłania to te, które pojawiają się nagle, ale jeśli nie są odpowiednio leczone, mogą prowadzić nawet do śmierci. Zalicza się do nich: hipoglikemię, hiperglikemię, kwasicę ketonową (znaną również pod nazwą kwasicy cukrzycowej), a także stan hiperglikemiczno-hiperosmolalny.

Powikłania przewlekłe rozwijają się regularnie, kiedy na przestrzeni lat u pacjenta występuje podwyższony poziom cukru (hiperglikemia). Nadmiar glukozy we krwi ma działanie podobne do toksyny, uszkadzając naczynia krwionośne. W rezultacie krew nie może dotrzeć do najważniejszych organów wewnętrznych, powodując trwałe uszkodzenie narządów w ciele człowieka. Organy wewnętrzne szczególnie narażone na uszkodzenia w wyniku hiperglikemii to przede wszystkim:

  • oczy (wzrok),
  • serce,
  • nerki,
  • mózg,
  • stopy

Jednym z najpoważniejszych powikłań cukrzycy, jak już wyżej wspomniano, jest stopa cukrzycowa. Leczenie tej dolegliwości powinno być przede wszystkim kompleksowe, a więc obejmować kilka różnych aspektów. Oznacza to, że proces leczniczy powinien być prowadzony przez specjalistów z różnych dziedzin, takich jak diabetologia, chirurgia oraz ortopedia. Często może być pomocna również pomoc rehabilitanta.

Co to jest stopa cukrzycowa?

Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), „zespół stopy cukrzycowej” oznacza obecność infekcji, owrzodzenia (rany), destrukcji głębokich tkanek z obecnością cech przypisywanych neuropatii oraz niedokrwienia o różnym stopniu zaawansowania.
W skrócie, jest to konsekwencja zmian, jakie zachodzą w obwodowym układzie nerwowym bądź w naczyniach, prowadząc do zaniku czucia w stopie lub jego upośledzenia.

Jeśli zespół stopy cukrzycowej nie zostanie poddany leczeniu odpowiednio wcześnie, wówczas mogą pojawić się kolejne komplikacje, takie jak owrzodzenia, obrzęki oraz narastające dolegliwości bólowe.

Patogeneza stopy cukrzycowej

Przez wiele lat błędnie wyjaśniano mechanizm powstawania stopy cukrzycowej. Uważano, że głównym czynnikiem sprawczym jest choroba małych naczyń, zwłaszcza tętniczek. Dzisiaj natomiast wiadomo, że najczęstszą przyczyną prowadzącą do rozwoju zespołu stopy cukrzycowej jest owrzodzenie stopy na skutek obwodowej polineuropatii, która jest rozpoznawana
u ok. 60% pacjentów chorych z zespołem stopy cukrzycowej.

Do głównych czynników ryzyka pojawienia się owrzodzenia zalicza się:

  • neuropatie (w tym cukrzycowa choroba nerek),
  • niewłaściwe leczenie wyrównawcze poziomu glukozy we krwi,
  • zaburzenia widzenia,
  • nieprawidłowe odżywianie się,
  • starszy wiek.

Neuropatia cukrzycowa oraz niedokrwienie kończyn dolnych stanowią najważniejsze czynniki etiologiczne owrzodzenia stóp. Na skutek uszkodzenia nerwowych włókien czuciowych dochodzi do zaniku odczuwania bólu, dlatego niewielkie skaleczenia nie wywołują jakichkolwiek objawów i mogą przez długi czas pozostawać praktycznie niezauważone przez pacjenta. Urazy powstają tym łatwiej, iż neuropatia może prowadzić do zmiany kształtu stopy (palce młoteczkowate, podwyższenie sklepienia podłużnego stopy), a co za tym idzie, noszone do tej pory obuwie przestaje pasować (chorzy często tego również nie odczuwają, gdyż na skutek zaniku czucia nie doznają dyskomfortu wiążącego się z noszeniem ciasnych i niedopasowanych butów). Dodatkowo, neuropatia cukrzycowa przyczynia się do zmniejszenia potliwości stóp, wysuszenia skóry oraz zwiększenia jej skłonności do pęknięć, a wszystko to stanowi potencjalne wrota infekcji.

W celu bardziej precyzyjnej charakterystyki stopy cukrzycowej stosuje się między innymi tzw. klasyfikację Wagnera:

  • stopień 0 to stopa wysokiego ryzyka,
  • stopień I obejmuje owrzodzenie powierzchowne,
  • stopień II to owrzodzenie, któremu towarzyszy stan zapalny skóry i tkanek zlokalizowanych pod skórą,
  • stopień III obejmuje wyżej opisane zmiany zapalne oraz dodatkowo proces zapalny kości (ropowica stopy),
  • stopień IV to ograniczona martwica: sucha lub wilgotna,
  • stopień V to rozległa martwica, ze wskazaniem do amputacji stopy.

Typowe objawy zespołu stopy cukrzycowej

Do najbardziej charakterystycznych objawów stopy cukrzycowej należą dolegliwości bólowe, które w większości przypadków intensyfikują się w nocy. Pacjenci bardzo często jednocześnie odczuwają mrowienie i kłucie w nodze, którym dodatkowo może towarzyszyć łuszczenie skóry. Pojawiają się trudno gojące rany i pęknięcia z ogniskami martwicy. W stopie chorego występują zaburzenia czucia, zarówno bólu, jak i temperatury czy np. dotyku.

Zapobieganie powstawaniu stopy cukrzycowej

U osób cierpiących na cukrzycę bardzo trudno jest całkowicie wyeliminować owrzodzenie. Proces leczenia stopy cukrzycowej jest długotrwały i wieloetapowy, dlatego dużą rolę odgrywają działania prewencyjne, zwłaszcza edukacja, która powinna zaczynać się już na etapie podstawowej opieki medycznej i obejmować zarówno pacjentów, jak również personel medyczny.

Poza regularną kontrolą stóp chorego na cukrzycę i wykonywaniu badań w kierunku neuropatii cukrzycowej, działania sprzyjające zapobieganiu zespołowi stopy cukrzycowej to:

  • wyrównanie cukrzycy (utrzymywanie poziomu glukozy na prawidłowym poziomie),
  • utrzymywanie prawidłowych wartości stężenia cholesterolu i ciśnienia tętniczego, co jest szczególnie istotne w przeciwdziałaniu miażdżycy naczyń kończyn dolnych
  • wczesne rozpoznanie choroby i odpowiednie jej leczenie,
  • właściwa higiena stóp, polegająca na codziennym myciu stóp letnią wodą z dodatkiem np. szarego mydła – umyte stopy należy starannie osuszyć, a następnie natłuścić kremem zwłaszcza w tych miejscach, w których naskórek jest zgrubiały,
  • prawidłowe obcinanie paznokci, niezbyt krótko, najlepiej na równo z czubkiem palca,
  • noszenie odpowiedniego obuwia, wkładek oraz skarpet – buty powinny być komfortowe, najlepiej szerokie i wykonane ze skóry,
  • unikanie urazów mechanicznych i termicznych – z tego względu w przypadku osób chorujących na cukrzycę niewskazane jest chodzenie boso,
  • usuwanie modzeli oraz wrastających paznokci, najlepiej przez specjalistę z zakresu podologii.

Leczenie pacjentów ze stopą cukrzycową

Owrzodzenie rany w  stopie cukrzycowej pociąga za sobą wiele konsekwencji, ale w różnych przypadkach istnieje wiele rozwiązań, pozwalających uniknąć amputacji kończyny dolnej
i dających możliwość wygojenia rany. U każdego pacjenta w tym celu przeprowadza się badanie podmiotowe i przedmiotowe oraz badania:

  • radiologiczne,
  • neurologiczne,
  • dopplerowskie,
  • angiografię tętnic,
  • tomografię komputerową,
  • nacisk stopy,
  • oznaczenie parcjalnego stężenia tlenu w stopie.

Podstawowymi formami leczenia stopy cukrzycowej są:

  • postępowanie wielodyscyplinarne,
  • kontrola metaboliczna glukozy,
  • leczenie antybakteryjne,
  • odciążenie stopy.

W postępowaniu z chorym, u którego została zdiagnozowana stopa cukrzycowa, niezmierne ważne jest nie tylko odpowiednie leczenie, ale także regularne oglądanie, sprawdzanie oraz badanie stóp, rozpoznanie czynników ryzyka, właściwe dopasowanie noszonego obuwia, edukacja członków rodziny na temat choroby pacjenta, itp.

Pacjent skierowany do poradni stopy cukrzycowej ma wdrożone oczyszczanie rany, odciążenie stopy oraz miejscowe leczenie rany. Jest też dodatkowo poddawany leczeniu zakażenia, niedokrwienia kończyny i dodatkowych chorób.

Skutecznymi metodami w leczeniu stopy cukrzycowej są:

  • leczenie podciśnieniem, polegające na mechanicznym działaniu na proces wytwarzania ziarniny, które dodatkowo zmniejsza obrzęk i polepsza ukrwienie,
  • tlen hiperbaryczny, szczególnie polecany w zespole stopy o charakterze niedokrwiennym i neuropatycznym,
  • terapia larwalna z zastosowaniem much, które oczyszczają ranę poprzez usunięcie martwych tkanek, przeciwdziałając tym samym reakcjom zapalnym i bakteryjnym,
    a także wspomagając proces gojenia się rany,
  • autologiczny koncentrat bogato-płytkowy (PRP), polegający na wytworzeniu materiału w postaci żelu-koncentratu zawierającego płytki krwi pacjenta o stężeniu cztery-pięć razy większym od krwi obwodowej, który dodatkowo jest wzbogacany trombiną. Całość zostaje zaaplikowana na owrzodzenie na czas od czterdziestu ośmiu do siedemdziesięciu dwóch godzin.

Jak leczymy stopę cukrzycową w ARKADIA-MED w Katowicach?

Terapia zespołu stopy cukrzycowej wymaga działania interdyscyplinarnego, dostosowanego do stopnia degradacji tkankowej chorej kończyny. Oznacza to, że stopa cukrzycowa i jej leczenie może przebiegać nie tylko z zastosowaniem środków farmakologicznych, ale również alternatywnych metod, jakie proponujemy w Centrum Medycyny Funkcjonalnej ARKADIA-MED w mieście Katowice.

U osób z rozpoznanymi zmianami naczyniowymi stosujemy leczenie stopy cukrzycowej
z wykorzystaniem ozonoterapii, której znakomite efekty wzbudzają zaufanie zarówno w środowisku lekarskim, jak i u pacjentów. Dzięki blisko piętnastokrotnie szybszemu niż tlen rozpuszczaniu się w surowicy krwi, ozon zwiększa dyfuzję tlenu w pęcherzykach płucnych
i znacząco poprawia natlenienie tkanek, wpływając równocześnie na zdolność krwinek czerwonych do transportowania cząstek tlenu po całym organizmie.

Ozon wykazuje silne właściwości bakteriobójcze oraz grzybobójcze, które są wykorzystywane w leczeniu zespołu stopy cukrzycowej. Dzięki tego typu terapii można skutecznie eliminować trudno gojące się rany, przetoki i owrzodzenia występujące w przebiegu cukrzycy oraz innych schorzeń żylnych. Ozon może być stosowany zarówno zewnętrznie, jak i wewnętrznie.

Pacjenci, którzy zgłaszają się do naszej placówki zlokalizowanej w dogodnej części miasta Katowice, mogą poddać się nie tylko leczeniu przy pomocy ozonoterapii, ale także dowiedzieć, się w jaki sposób należy dbać o stopy i o jakich fachowych zabiegach pielęgnacyjnych nie powinni zapominać. Nie wolno lekceważyć odcisków i modzeli, gdyż w przypadku osób chorujących na cukrzycę są one szczególnie groźne. Terapia stopy cukrzycowej stanowi skomplikowany proces, dlatego lepiej stosować prostsze i o wiele przyjemniejsze zabiegi profilaktyczne.

stat4u